ทำไม 10 เมตร (28 MHz) เงียบลง? วิเคราะห์ Solar Cycle 25 และ HF Propagation ปี 2026

เข้าใจสภาพการแพร่กระจายคลื่นวิทยุย่าน 28 MHz เมื่อกิจกรรมดวงอาทิตย์เริ่มลดลง และทำไมบางวัน FT8 ยังพอได้ยิน แต่ SSB กลับเงียบสนิท
อัปเดตข้อมูล 27 ตุลาคม 2026 | MHZ.band
ใครที่เคยสนุกกับการเล่น DX บนย่าน 10 เมตร หรือ 28 MHz ในช่วงที่ผ่านมา อาจเริ่มสังเกตเห็นความเปลี่ยนแปลงบางอย่าง
จากเดิมที่เปิดวิทยุช่วงสาย ๆ ก็ได้ยินสถานีต่างประเทศ เรียก CQ บน SSB ก็มีคนตอบ หรือเปิด FT8 แล้วเห็นสถานีจากยุโรป อเมริกา และเอเชียเต็มหน้าจอ
แต่ช่วงนี้กลับเงียบผิดปกติ
บางวันเปิดวิทยุทั้งวันแทบไม่ได้ยินใคร บางช่วงรับสถานีต่างประเทศได้เพียงไม่กี่แห่ง แม้ใช้สายอากาศและกำลังส่งเท่าเดิม
เกิดอะไรขึ้นกับย่าน 10 เมตร? หรือว่าวัฏจักรสุริยะกำลังพาเราออกจากช่วงเวลาที่ดีที่สุดของ HF แล้ว?
1. ย่าน 10 เมตรพึ่งพา Solar activities มากกว่าที่คิด
คลื่นวิทยุ HF สามารถสื่อสารระยะไกลได้ เพราะคลื่นบางส่วนหักเหกลับมายังโลกจากชั้นไอโอโนสเฟียร์ (Ionosphere)
สำหรับย่าน 10 เมตร ซึ่งมีความถี่ประมาณ 28–29.7 MHz การสื่อสารระยะไกลด้วยชั้น F2 จำเป็นต้องมีระดับไอออไนเซชันเพียงพอที่จะรองรับความถี่สูงระดับนี้
เมื่อดวงอาทิตย์มีกิจกรรมสูง รังสีอัลตราไวโอเลตและรังสีเอกซ์บางช่วงจะมีส่วนทำให้บรรยากาศชั้นบนเกิดไอออไนเซชันมากขึ้น ส่งผลให้ความถี่สูงสุดที่สามารถสื่อสารได้ในเส้นทางหนึ่ง ๆ หรือ MUF (Maximum Usable Frequency) เพิ่มสูงขึ้น
หาก MUF ของเส้นทางสูงกว่า 28 MHz ย่าน 10 เมตรก็มีโอกาสเปิดสำหรับการสื่อสารระยะไกล
แต่หาก MUF ลดลงต่ำกว่า 28 MHz คลื่นบนย่าน 10 เมตรอาจไม่หักเหกลับมายังโลกตามเส้นทางที่ต้องการ แม้เครื่องส่งและสายอากาศจะทำงานเป็นปกติก็ตาม

หลักการสื่อสาร HF ผ่านชั้นไอโอโนสเฟียร์ โดยความสามารถในการหักเหคลื่นขึ้นอยู่กับความถี่ สภาพชั้นบรรยากาศ และมุมตกกระทบของคลื่น
2. ปลายปี 2026 เรากำลังอยู่ในช่วงขาลงของ Solar Cycle 25
ดวงอาทิตย์มีกิจกรรมเปลี่ยนแปลงเป็นวัฏจักรโดยเฉลี่ยประมาณ 11 ปี
ช่วงที่มีกิจกรรมสูงเรียกว่า Solar Maximum ซึ่งมักเป็นช่วงที่ผู้เล่น HF สนุกกับย่านความถี่สูงอย่าง 10 และ 12 เมตรเป็นพิเศษ
แต่ Solar Cycle 25 ได้ผ่านช่วงสูงสุดมาแล้ว และในปี 2026 กำลังเข้าสู่ช่วงกิจกรรมลดลง
ข้อมูลจาก ARRL Solar Update วันที่ 23 ตุลาคม 2026 ระบุว่า บริเวณจุดมืดบนดวงอาทิตย์ที่ช่วยให้การแพร่กระจายคลื่นดีขึ้นในช่วงก่อนหน้า กำลังหมุนออกจากด้านที่หันมายังโลก
ขณะเดียวกัน การคาดการณ์ของ W3LPL ระบุว่า การเปิดของ DX บนย่าน 10 และ 12 เมตรมีแนวโน้มลดลง ขณะที่ย่าน 15, 17 และ 20 เมตรยังมีโอกาสใช้งานได้ดี

นี่เป็นข้อมูลที่สอดคล้องกับสิ่งที่ผู้เล่น 10 เมตรหลายคนอาจกำลังสังเกตเห็น
อย่างไรก็ตาม การเข้าสู่ช่วงขาลงไม่ได้หมายความว่าย่าน 10 เมตรจะปิดถาวร แต่หมายถึงโอกาสและระยะเวลาที่เปิดได้ดีอาจลดลงเมื่อเทียบกับช่วง Solar Maximum
3. Solar Flux ลดลง ส่งผลต่อ 28 MHz อย่างไร?
ค่าหนึ่งที่นักวิทยุสมัครเล่นใช้ติดตามสภาพการแพร่กระจายคลื่นคือ Solar Flux Index หรือ SFI ซึ่งอ้างอิงการแผ่คลื่นวิทยุจากดวงอาทิตย์ที่ความยาวคลื่น 10.7 เซนติเมตร
โดยทั่วไป SFI ที่สูงขึ้นมักสัมพันธ์กับสภาพไอออไนเซชันที่เอื้อต่อการสื่อสาร HF ย่านสูง แต่ไม่ได้เป็นตัวกำหนดสภาพการรับส่งทั้งหมด
ในรายงาน ARRL วันที่ 23 ตุลาคม 2026 ค่า Solar Flux อยู่บริเวณ 100 และมีการเตือนว่าการเปิด DX บน 10 เมตรอาจลดลง
เพื่อให้เห็นภาพ เราสามารถใช้ตารางต่อไปนี้เป็นแนวทางคร่าว ๆ
| SFI | แนวโน้มสำหรับ 10 เมตร |
|---|---|
| ต่ำกว่า 80 | F2 DX มักเปิดได้ยาก |
| 80–100 | เปิดได้บางเส้นทางและบางช่วง |
| 100–130 | มีโอกาสเปิด DX มากขึ้น |
| 130–160 | มักเอื้อต่อย่าน 10 เมตร |
| มากกว่า 160 | มีโอกาสเกิดการเปิดไกลที่ดีและต่อเนื่อง |
หมายเหตุ: ตารางนี้เป็นการอธิบายแนวโน้ม ไม่ใช่เกณฑ์ตัดสินที่แน่นอน เพราะ MUF ยังขึ้นอยู่กับฤดูกาล เวลา ละติจูด และเส้นทางการรับส่งด้วย
สิ่งสำคัญคือ SFI ไม่ใช่ตัวเลขที่บอกว่าวันนี้ 10 เมตรเปิดหรือปิดได้โดยตรง
แม้ SFI ไม่สูงมาก ก็ยังมีโอกาสรับส่ง DX ผ่านบางเส้นทางได้ โดยเฉพาะเมื่อสภาพของไอโอโนสเฟียร์ในแนวเส้นทางเอื้ออำนวย

4. แล้วพายุแม่เหล็กโลกเป็นสาเหตุหลักหรือเปล่า?
หลายคนอาจคิดว่า 10 เมตรเงียบเพราะ K-Index สูง หรือมีพายุแม่เหล็กโลก
แต่ข้อมูลล่าสุดให้ภาพที่ต่างออกไป
NOAA ออกรายงานวันที่ 27 ตุลาคม 2026 ว่า Kp สูงสุดที่สังเกตได้ในช่วง 24 ชั่วโมงก่อนหน้าอยู่ที่ 2 และคาดการณ์สูงสุดในช่วง 27–29 ตุลาคมที่ประมาณ 2.33 ซึ่งต่ำกว่าระดับพายุแม่เหล็กโลก G1 // forecast.weather.gov
นั่นหมายความว่า ณ วันที่รายงานออก ไม่พบหลักฐานว่าพายุแม่เหล็กโลกกำลังเป็นสาเหตุหลักที่ทำให้ 10 เมตรเงียบ
สาเหตุที่ควรให้ความสำคัญมากกว่าคือระดับกิจกรรมดวงอาทิตย์และสภาพ MUF ของเส้นทางต่าง ๆ
อย่างไรก็ตาม NOAA ยังคาดการณ์ว่ามีโอกาสเกิดพายุแม่เหล็กโลกระดับ G1 ในวันที่ 31 ตุลาคม ซึ่งอาจทำให้สภาพ HF เปลี่ยนแปลงเพิ่มเติมได้
forecast.weather.gov
5. ทำไม FT8 ยังได้ยิน แต่ SSB กลับเงียบ?
นี่เป็นอีกเรื่องที่หลายคนสงสัย
บางวันเปิด FT8 ที่ 28.074 MHz ยังเห็นสถานีต่างประเทศอยู่บ้าง แต่เมื่อหมุนไปฟัง SSB กลับเงียบสนิท
เหตุผลสำคัญคือ FT8 ถูกออกแบบมาให้ถอดรหัสสัญญาณที่อ่อนมากได้ แม้สัญญาณจะอยู่ต่ำกว่าระดับ Noise ในแบนด์วิดท์อ้างอิงของโปรแกรม
ในขณะที่ SSB ต้องการสัญญาณที่แรงและชัดเจนกว่าเพื่อให้ผู้ฟังเข้าใจเสียงพูด
ดังนั้น การที่ FT8 ยังใช้งานได้ ไม่ได้หมายความว่าสภาพการแพร่กระจายคลื่นดีเพียงพอสำหรับ SSB เสมอไป
อีกปัจจัยคือจำนวนผู้ใช้งาน บางช่วงมีผู้เล่น FT8 มากกว่า SSB ทำให้เราเห็นกิจกรรมบน Waterfall ของ FT8 แต่ไม่ได้ยินใครเรียก CQ บน SSB
อย่างไรก็ตาม หาก MUF ของเส้นทางต่ำกว่า 28 MHz จริง ๆ FT8 ก็ไม่สามารถแก้ข้อจำกัดทางฟิสิกส์นี้ได้ เพียงแต่ FT8 สามารถใช้ประโยชน์จากสัญญาณอ่อนที่ยังเดินทางมาถึงได้ดีกว่า SSB
6. แล้วช่วงเวลาไหนยังมีโอกาสเปิด 10 เมตร?
แม้สภาพ 10 เมตรจะไม่ดีเท่าเดิม แต่การเลือกเวลาและทิศทางยังช่วยเพิ่มโอกาสในการติดต่อ DX ได้
สำหรับสถานีในประเทศไทย อาจทดลองติดตามการเปิดของย่านในช่วงต่อไปนี้
| เวลาไทย (ICT) | แนวทางทดลอง |
|---|---|
| 08:00–11:00 | ตรวจสอบเส้นทางเอเชียตะวันออกและโอเชียเนีย |
| 11:00–15:00 | เฝ้าดูการเปิด F2 ในช่วงกลางวัน |
| 15:00–18:00 | ทดลองทิศทางตะวันตก เช่น เอเชียใต้และยุโรป |
| 18:00–20:00 | ตรวจสอบการเปิดช่วงเย็นและเส้นทางพิเศษ |
ตารางนี้เป็นเพียงช่วงเวลาสำหรับทดลอง ไม่ใช่การรับประกันว่าจะติดต่อได้ตามทิศทางที่ระบุ การเปิดจริงต้องพิจารณาฤดูกาล MUF และสภาพเส้นทาง ณ เวลานั้นประกอบกัน
นอกจากนี้ 10 เมตรยังสามารถเปิดผ่านกลไกอื่น เช่น Sporadic-E หรือ Trans-Equatorial Propagation (TEP) ได้ แม้การสื่อสารผ่านชั้น F2 จะไม่ดีนัก
จึงไม่ควรตัดสินว่าย่านปิดตลอดวันเพียงเพราะเปิดฟังแล้วเงียบในช่วงเวลาหนึ่ง

7. จะรู้ได้อย่างไรว่า 10 เมตรเปิดจริงหรือไม่?
แทนที่จะเปิดวิทยุฟังเพียงอย่างเดียว เราสามารถใช้ข้อมูลจากหลายแหล่งประกอบกันได้
DX Cluster
ตรวจสอบว่ามีสถานีรายงานการรับส่ง DX บน 28 MHz ในช่วงเวลานั้นหรือไม่ และเส้นทางใดกำลังเปิด
PSK Reporter
ตรวจสอบว่ามีสถานีใดรับสัญญาณ FT8 ของเราหรือสถานีใกล้เคียงได้บ้าง โดยเฉพาะทิศทางและระยะทาง
Reverse Beacon Network (RBN)
ใช้ดูรายงานการรับสัญญาณ CW และข้อมูลจากระบบที่รองรับ เพื่อประเมินการเปิดของเส้นทาง
Solar Data
ตรวจสอบ SFI, Kp และสภาพสนามแม่เหล็กโลก เพื่อใช้ประกอบการวิเคราะห์ แทนการตัดสินจากตัวเลขใดตัวเลขหนึ่ง

ข้อมูลประกอบการตัดสินใจก่อนเปิดสถานี
เปิด MHZ.band/live
8. หาก 10 เมตรไม่เปิด ควรย้ายไปย่านไหน?
หากสังเกตว่า 28 MHz เงียบต่อเนื่อง ลองเปลี่ยนไปตรวจสอบย่านความถี่ต่ำลง
- 15 เมตร (21 MHz): เป็นตัวเลือกแรกที่น่าสนใจสำหรับ DX ช่วงกลางวัน
- 17 เมตร (18 MHz): เหมาะสำหรับทดลอง DX เมื่อ 10 และ 12 เมตรเปิดไม่ดี
- 20 เมตร (14 MHz): เป็นย่านที่มีโอกาสสื่อสารระยะไกลได้ในหลายช่วงเวลา ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับเส้นทาง
- 40 เมตร (7 MHz): เหมาะสำหรับติดตามการเปิดในช่วงกลางคืน โดยต้องคำนึงถึงการดูดกลืนคลื่นและสภาพสัญญาณรบกวนด้วย
การคาดการณ์ของ ARRL ช่วงปลายตุลาคม 2026 ก็สนับสนุนว่าบางย่านที่ต่ำกว่า 10 เมตรยังมีแนวโน้มใช้งาน DX ได้ดีกว่า
9. แล้ว 10 เมตรจะกลับมาเปิดดีอีกไหม?
คำตอบคือ ยังมีโอกาสเปิดดีได้อีกแน่นอน แต่ความถี่และระยะเวลาของการเปิดอาจไม่เหมือนช่วงสูงสุดของ Solar Cycle
แม้ Solar Cycle 25 จะเข้าสู่ช่วงขาลง กิจกรรมดวงอาทิตย์ก็ไม่ได้ลดลงเป็นเส้นตรง
บางช่วงอาจมีจุดมืดบนดวงอาทิตย์เพิ่มขึ้น ทำให้ SFI สูงขึ้นชั่วคราว และมีโอกาสที่ 10 เมตรจะกลับมาเปิด DX ได้ดีอีกครั้ง
อีกทั้งการเปิดของ Sporadic-E และ TEP ก็สามารถสร้างโอกาสในการรับส่งที่น่าสนใจได้ โดยไม่จำเป็นต้องรอให้กิจกรรมดวงอาทิตย์กลับไปสูงเท่าจุดสูงสุดของวัฏจักร
ดังนั้น อย่าเพิ่งเลิกติดตาม 10 เมตรเพียงเพราะช่วงนี้เงียบ
เพราะเสน่ห์อย่างหนึ่งของ HF คือวันที่เราไม่คาดหวังอะไร กลับอาจเป็นวันที่ได้ติดต่อสถานี DX ที่ตามหามานาน
สรุป
การที่ย่าน 10 เมตรรับส่งได้ไม่ดีในช่วงปลายตุลาคม 2026 มีความสอดคล้องกับการลดลงของกิจกรรมดวงอาทิตย์และการคาดการณ์การเปิด DX ที่ลดลงบนย่าน 10–12 เมตร
ไม่ใช่ว่าเครื่องวิทยุเสีย สายอากาศไม่ดี หรือมีพายุแม่เหล็กโลกทุกครั้งที่เปิดฟังแล้วเงียบ
สิ่งสำคัญคือเข้าใจว่า 28 MHz เป็นย่านที่ตอบสนองต่อสภาพไอโอโนสเฟียร์อย่างมาก
วันที่เปิดดีอาจรับส่งข้ามทวีปด้วยกำลังส่งไม่มาก แต่วันที่ MUF ไม่เอื้ออำนวย ต่อให้เพิ่มกำลังส่งก็ไม่ได้ทำให้เส้นทางที่ปิดอยู่กลับมาเปิดได้ตามต้องการ
อย่าดูเพียงว่าเครื่องส่งออกกี่วัตต์ แต่ให้ดูด้วยว่าวันนั้นชั้นบรรยากาศเอื้อให้คลื่นเดินทางไปถึงไหน
73 de MHZ.band
แหล่งอ้างอิง
- ARRL Solar Update — October 23, 2026
- ARRL Propagation Forecast Bulletin ARLP043
- NOAA SWPC — Three-Day Forecast, October 27, 2026
- NOAA SWPC — 27-Day Space Weather Outlook
หมายเหตุสำหรับบทความ: ข้อมูลสภาพอวกาศอ้างอิงวันที่ 27 ตุลาคม 2026 ส่วนการประเมินเวลาเปิดย่านและค่า SFI เป็นแนวทางทั่วไป ไม่ใช่ผลตรวจวัดจากสถานีในประเทศไทยโดยตรง